Grooming dzieci — jak uchronić najmłodszych przed uwodzeniem w sieci?

Treści, które dziecko może znaleźć w Internecie, potrafią rozwijać jego zainteresowania, wspierać naukę i być źródłem rozrywki. Ale w cyfrowym świecie czają się też zagrożenia, na które najmłodsi nie są przygotowani — jednym z najpoważniejszych jest child grooming. Z poniższego tekstu dowiesz się, co to jest, jak rozpoznać pierwsze sygnały ostrzegawcze oraz jakie działania profilaktyczne podjąć, by zwiększyć bezpieczeństwo dziecka w sieci.

Czym jest child grooming?

Child grooming oznacza uwodzenie dziecka najczęściej przez Internet. Celem jest zdobycie jego zaufania, a następnie wykorzystanie go emocjonalnie i seksualnie. Jest to forma przemocy i przestępstwo karane z art. 200a Kodeksu karnego. Child groomer, czyli osoba, która nawiązuje z dzieckiem taki kontakt, początkowo stosuje różne formy manipulacji i kłamstwa, a z czasem ucieka się także do zastraszania.

Do kontaktu z dzieckiem przestępca używa zwykle komunikatora w mediach społecznościowych. Pisze za pośrednictwem takich kanałów jak: Messenger, Facebook, TikTok, Instagram, Snapchat, WhatsApp. Może także odezwać się na forum dyskusyjnym np. Discord, grupie tematycznej czy w grach online np. Robblox, gdzie dzieci czują się swobodnie, mając wrażenie więzi z innymi użytkownikami. W takich środowiskach child groomer buduje pozorne poczucie wspólnoty i bezpieczeństwa: wyraża zainteresowanie hobby dziecka, komplementuje jego wygląd i osobowość, udziela wsparcia, jeśli dziecko opowie mu o swoich trudnościach, poświęca mu czas i uwagę.

Z czasem zaczynają padać słowne aluzje seksualne. Następnie przestępca przesyła materiały o charakterze erotycznym i prosi dziecko o udostępnianie podobnych zdjęć czy filmów. Wreszcie — pojawia się propozycja spotkania. Odmowa może poskutkować cyberstalkingiem lub szantażem, np. groźbą opublikowania wcześniej przekazanych materiałów.

Grooming — jakie zachowania u dziecka powinny niepokoić?

Nie każde dziecko zareaguje na kontakt z groomerem w taki sam sposób. Jedno stanie się wycofane, przestraszone i milczące na temat swojej aktywności w sieci. Inne może nagle wykazywać nadmiernie podekscytowane nowymi znajomościami online lub obsesyjnie spędzać czas na czatach i komunikatorach. To, na co należy zwrócić uwagę to:

• wszystkie nagłe (np. w ciągu kilku tygodni) zmiany w zachowaniu dziecka;
• nagłe zainteresowanie tematami, które wcześniej go nie interesowały (w tym treściami o charakterze seksualnym);
• ukrywanie ekranów, zmiana haseł, ukradkowe korzystanie z Internetu;
• unikanie rozmów o tym, z kim się kontaktuje w sieci i czego dotyczą konwersacje;
• wycofywanie się z życia rodzinnego i kontaktów z rówieśnikami;
• nowe przedmioty, sprzęt, ubrania, kosmetyki itp., na które wiesz, że dziecko nie mogłoby sobie pozwolić, by kupić je samodzielnie.

Jak uchronić dziecko przed uwodzeniem w sieci?

Jak alarmują eksperci z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, nie wystarczy pojedyncza rozmowa z rodzicami czy pogadanka w szkole, by dziecko miało świadomość, jakie niebezpieczeństwa czyhają na nie w sieci i jak powinno na nie reagować. Aby chronić dziecko przed groomingiem, warto podjąć takie działania jak:

• uczenie asertywności i krytycznego myślenia — dziecko powinno wiedzieć, że ma prawo powiedzieć „nie”, przerwać rozmowę i zablokować rozmówcę, jeśli czuje się niekomfortowo. Pytaj często, jak czuje się w związku z jakąś sytuacją, by nauczyć je analizowania własnych emocji i rozpoznawania zagrożeń;
• wspieranie zaufania i budowanie głębokiej relacji z dzieckiem — młody człowiek musi wiedzieć, że zawsze może przyjść do rodzica lub opiekuna bez obawy przed karą czy oceną;
• regularne rozmowy o bezpieczeństwie w sieci — spokojnie, fachowo tłumacz dziecku, jakie zagrożenia mogą pojawić się online, czemu są niebezpieczne i jak je rozpoznawać;
• ustalenie zasad korzystania z Internetu — udostępniaj dziecku tylko te aplikacje i strony internetowe, które są adekwatne do jego wieku. Omówcie temat prywatności danych i treści, które można udostępniać;
• wprowadzenie kontroli rodzicielskiej – narzędzia takie jak pakiet Bezpieczny Internet od TOYA pozwalają m.in. na kontrolę rodzicielską nad przeglądanymi stronami internetowymi, wyszukiwanymi treściami, umożliwiają kontrolę aplikacji czy wprowadzanie czasowych limitów dostępu do nich. Więcej na temat pakietu przeczytasz tutaj: https://toya.net.pl/bezpieczny-internet;
• obserwacja sygnałów ostrzegawczych – zwracaj uwagę na zmiany w zachowaniu dziecka oraz sytuacje, które mogą budzić niepokój. Jeśli ktoś prosi dziecko o zachowanie rozmowy w tajemnicy — to jeden z najważniejszych sygnałów ostrzegawczych.

FAQ — najczęściej zadawane pytania

Czym jest child grooming?

Jest to proces uwodzenia dziecka online w celu wykorzystania go seksualnie.

Kto może być child groomerem?

Najczęściej jest to dorosły podszywający się pod rówieśnika. Jak ostrzegają specjaliści, groomer może być osobą, którą dziecko zna lub wydaje mu się, że zna, np. influencer.

Co zrobić, jeśli ma się podejrzenia, że dziecko padło ofiarą groomera?

Jeśli podejrzewasz grooming, przede wszystkim zachowaj spokój i nie obwiniaj dziecka. Przerwijcie kontakt, zabezpiecz dowody rozmów (np. zachowaj pliki, zrób screeny rozmów), porozmawiaj z dzieckiem i zgłoś sytuację odpowiednim służbom: policji i organizacjom zajmującym się bezpieczeństwem dzieci w sieci.

Chcesz wiedzieć, jak zablokować dziecku Internet w telefonie? Dowiesz się tego z artykułu na blogu TOYA.

Źródła:

• CHILD GROOMING, czyli „uwodzenie” dziecka przez internet, źródło online: https://magazyn-ksp.policja.gov.pl/...
• Grooming w sieci – na co uważać, by dziecko było bezpieczne. Kampania „Niby wiadomo, kto jest po drugiej stronie” Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę, źródło online: https://fdds.pl/...
• Grooming w internecie – czym jest i jak chronić dzieci i młodzież przed tym niebezpieczeństwem, źródło online: https://instytutcyber.pl/...